Κριτική παρουσίαση από το Νέστορα Πουλάκο Βακχικόν Τεύχος 11



"Θα περπατήσουμε μαζί" - Μαρίνα Αποστόλου

Θα περπατήσουμε μαζί, Ποίηση, Μαρίνα Αποστόλου, Εκδόσεις Οσελότος, 2010 Μετά από τη συμφορά και της ψυχής μου την περιφορά το πρόσωπό μου άλλαξε χίλια χρώματα κόκκινο την ώρα της οργής κίτρινο την ώρα του φόβου άσπρο την ώρα της κατακραυγής μαύρο την ώρα του πόνου Σημείωμα (του Νέστορα Ι. Πουλάκου) Βαθιά συναισθηματικός ο στίχος της νεαρής ποιήτριας Μαρίνας Αποστόλου, η οποία στην πρώτη της ποιητική συλλογή, με τη συχνή χρησιμοποίηση της ξεπερασμένης μεν πάντα παρούσας δε σε τόσες δεκαετίες ρίμα, θέλει να βγάλει από τα μέσα της όλες εκείνες τις εικόνες που την έχουν προτρέψει στην ποίηση. Η ζωή της Αποστόλου φαίνεται ξεκάθαρα στο χαρτί ότι είναι γεμάτη ποίηση. Και χωρίς να χάνεται στα αυστηρά στεγανά και τους κλειστούς κανόνες της ρίμας, αλλά με μια πιο ελέυθερη διάθεση, γράφει στο κοινό της με ορμή, σε ένα καλαίσθητο βιβλίο που είναι πάνω από όλα φιλικό στον αναγνώστη του.

Κενές ημέρες

Κενές ημέρες σαν άδεια κουτιά
Κυριακές και Δευτέρες σα μαύρα πανιά
απογεύματα ανούσια χωρίς καμιά χαρά
και βράδια ακούσια χωρίς μιαν αγκαλιά

Κενές ημέρες λειτουργώ μηχανικά
κινήσεις βαριές ενεργώ εμπειρικά
το βλέμμα μου δε φτάνει πια μακριά
κάτι το κόβει, τ’ αναστέλλει, το λυγά

Κενές ημέρες χωρίς φαντασία
κοινές εταίρες ψυχρή συνουσία
πορεία μονότονη χωρίς ανταρσία
συναυλία παράφωνη χωρίς μελωδία

Δεν πληρώνω, δεν πληρώνω!

Της Μαρίνας Αποστόλου


Επίκαιρος πιο πολύ κι από την εποχή του ο Ιταλός Νομπελίστας Ντάριο Φο

Από τον Οκτώβρη κάθε Δευτέρα και Τρίτη με διπλή παράσταση στο θέατρο Άλφα, η ανατρεπτική φάρσα του Ντάριο Φο από τους πολύ καλούς γνώστες του συγγραφέα, Στέφανο Ληναίο και Έλλη Φωτίου. Ένα θεατρικό γεγονός στο οποίο οφείλουμε να σταθούμε. Περισσότερα στο http://www.thealpha.gr/

Η πρώτη μου γνωριμία με το Στέφανο Ληναίο και την Έλλη Φωτίου να παίζουν Ντάριο Φο έγινε το χειμώνα του 2003 με το ανέβασμα του εξαιρετικού έργου Ένα τυχαίο ατύχημα. Επτά χρόνια μετά, στη δεύτερη σκηνή του θεάτρου Άλφα, το ίδιο θεατρικό ζευγάρι έρχεται να ξαναζωντανέψει (η τελευταία φορά ήταν το 2000) σε μια σύγχρονη διασκευή το διαχρονικό πολιτικό κείμενο του Ιταλού συγγραφέα Δεν πληρώνω, δεν πληρώνω.

Ιταλία, δεκαετία του ’70. Η πετρελαϊκή κρίση βάζει φωτιά σε τιμές και πληθωρισμό. Μαζικές απολύσεις, μειώσεις ωραρίου και αμοιβών. Η ζωή έχει γίνει πιο δύσκολη από ποτέ κι η λαϊκή επανάσταση αποτελεί τη μόνη λύση. Οι ήρωες του έργου υψώνουν το ανάστημά τους και φωνάζουν: «Ακριβαίνετε εσείς τα πράγματα; Ε, κι εμείς λοιπόν, δεν τα πληρώνουμε, τα απαλλοτριώνουμε».

Μια κωμωδία με γρήγορους ρυθμούς, θεωρήθηκε τόσο επικίνδυνη που οι επιχειρηματίες πήγανε τον Φο στο δικαστήριο κατηγορώντας τον ότι ωθεί το λαό στο να κλέβει. Έργο κοινωνικής διαμαρτυρίας, καυτηριάζει τα κακώς κείμενα, με νοικοκυρές που ψωνίζουν στο σούπερ μάρκετ αλλά ΔΕΝ ΠΛΗΡΩΝΟΥΝ, ΔΕΝ ΠΛΗΡΩΝΟΥΝ!

Ο Ντάριο Φο διδάσκει μέσα από την κωμωδία του την ανυπακοή και τη δράση. Πλατύς, ζωντανός και ανθρώπινος, ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι: «η άγνοια είναι η βάση της αδικίας. Οι διανοούμενοι έχουμε το δικαίωμα του λόγου και τη δυνατότητα να ενημερώνουμε τους νέους». Σε μια Ελλάδα που βρίσκεται σε οξεία οικονομική κρίση, το Δεν πληρώνω, δεν πληρώνω έρχεται ως αντίδοτο στην ακρίβεια και την απαισιοδοξία.

Απόσπασμα από το βιβλίο:
«Σ’ έναν καπιταλιστή δεν πρέπει ποτέ να λες ‘’αχ, σας παρακαλώ, θα μπορούσατε λιγάκι να μου κάνετε λίγο χώρο ν’ αναπνεύσω κι εγώ;... εμείς που βγάζουμε πάντα το φίδι απ’ την τρύπα για τους άλλους, θα μπορούμε επιτέλους να σκεφτούμε και τον εαυτό μας... Να κτίζουμε σπίτια που ανήκουν σε μας. Να ζούμε σαν κανονικοί άνθρωποι κι όχι σαν ζώα χωρίς χαρά και φαντασία...
Κι όταν μια μέρα πεθάνεις, δε θα πεθάνεις σα γέρος, σα στιμμένη λεμονόκουπα, αλλά σαν άνθρωπος που έζησε ελεύθερος κι ευχαριστημένος μαζί με τους άλλους ανθρώπους».

Το Δεν πληρώνω, δεν πληρώνω πρωτοπαίχτηκε στο Μιλάνο το 1974 από το Φο και τη σύντροφό του Φράνκα Ράμε. Ο συγγραφέας, παρόλο το κυνηγητό που υπέστη, απέσπασε το 1997 το βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας.

Τα στενά παπούτσια

Ξεκίνησα το δρόμο μου πεζή
με δυο στενά παπούτσια
ακούγοντας του πολέμου μου την ιαχή
από τον πόνο χώλαινα και περπατούσα κούτσα κούτσα

Και τα παπούτσια τα στενά τα δάχτυλά μου σκίζανε
τις φτέρνες μου αιματηρά ανοίγανε
κι οι σόλες τους οι πλαστικές πάνω στην άσφαλτο τρίζανε
και οι ραφές οι χαλαρές ποτέ τους δε με θωρακίζανε

Μες τα παπούτσια τα στενά αδυνατούσα να χωρέσω
τα πέλματά μου θέλανε να μείνουμε γυμνά μα όφειλα ν' αντέξω
γιατί ήθελα να μαι η καλή και σ’ όλους να αρέσω
κι έτσι τα πόδια μου δε δίστασα ποτέ να τα καταπιέσω

Μα ως πότε τα στενά παπούτσια θα φορώ;
Και πότε η ζωή θα με ζητήσει κι εμένα για χορό;
Πότε στην επιφάνεια θα βγω;
Και μέχρι πότε την ενόχληση των παπουτσιών μου θα αποσιωπώ;

Φθινόπωρο στην Αθήνα

Η γκρίζα πόλη άνοιξε θαρρείς τα δυο φτερά της
φθινόπωρο να υποδεχτεί μέσα στην αγκαλιά της.
Κίτρινα φύλλα δε θα βρεις, δέντρα εδώ δεν έχει
μονάχα λάκκους με νερό σαν αρχινάει να βρέχει.

Κόσμος παντού παράλογος, τρέχει ποτέ δε φτάνει
ατέλειωτος κατάλογος ανθρώπων σε καζάνι.
Βράζουνε όλοι τους μαζί, κοχλάζουν και φουσκώνουν
άθλια βασανίζονται ώσπου στο τέλος λιώνουν.

Μελαγχολία μου γλυκειά, πώς με διακατέχεις
μες την Αθήνα τη μαβιά στη μοναξιά ενέχεις.
Τα θέατρά της καρτερώ, τις πρώτες παραστάσεις
που ναι για την ψυχαγωγία μου ιδανικές προτάσεις.

Υγρή ανατριχίλα περνάει κι ηλεκτρίζει
μια νύχτα στο Λυκαβηττό, στα Εξάρχεια και στου Γκύζη.
Απέραντος ξενώνας για κάθε επαρχιώτη και ξένο μετανάστη
φτωχό και τυχοδιώκτη.

Η γκρίζα πόλη άνοιξε θαρρείς τα δυο φτερά της
φθινόπωρο να ρθει ξανά μέσα στα σωθικά της.
Κίτρινα φύλλα δε θα δεις, πράσινο εδώ δεν έχει
μονάχα λάσπες και νερά φέρνει η βροχή σαν πέφτει.

Αλί στον άντρα

Αλί στον άντρα που δεν κοιμίζει δίπλα του τη γυναίκα που αγαπάει πραγματικά
αλί στον άντρα που φιλάει και χαϊδεύει ένα σώμα υποκριτικά

Αλί στον άντρα που βογγάει και ιδρώνει σε σεντόνια μουσκεμένα
μα η καρδιά του είναι κρύα, τα αισθήματά του σε φυλακή υγρή τιμωρημένα

Αλί στον άντρα που φοβάται να διεκδικήσει και οπισθοχωρεί
κι αυτό που κάνει την ψυχή του αληθινά να τρέμει να υπερασπιστεί πια δεν μπορεί

Και θα ανάβεις και θα καις

Και θα ανάβεις και θα καις
και θα βαριανασαίνεις
στον εαυτό σου όμως ψέματα θα λες
στη φαύλη επιλογή σου θα εμμένεις

Και θα ιδρώνεις, θα εκτονώνεσαι
στο πλήθος τη χαρά σου θα επιδεικνύεις
μα θα σκαλώνεις, θα αυτοεξοντώνεσαι
τα συναισθήματά σου θα απομονώνεις και θα παραλύεις

Και σύντομα θα σαι πρόωρα μαραμένος
και γρήγορα θα σαι απ’ τ’ όνειρό σου εγκαταλελειμμένος
απελπισμένος και οικτρά συμβιβασμένος
με τις κινήσεις και τις πράξεις σου απορημένος